— We trekken bij mijn moeder in, en het appartement geven we aan mijn broer — hij heeft problemen, — mompelde haar man.
— Ga dan maar verhuizen, — zei ze koel. — Alleen. Met je spullen. En het appartement is van mij.
Katja stond bij het raam en kneep een kop inmiddels afgekoelde koffie vast. Achter haar ritselden de krantenpagina’s — Sergej bladerde door de krant en deed alsof hij haar spanning niet merkte.
— We trekken bij mijn moeder in, en het appartement geven we aan mijn broer, — zei hij eindelijk, zonder zijn ogen van het nieuws af te halen. — Hij zit in de problemen.
Katja ontspande langzaam haar vingers. De kop tikte luid tegen de vensterbank.
— Ga jij dan maar verhuizen, — zei ze beheerst. — Alleen. Met je spullen. En het appartement is van mij.
Sergej keek eindelijk op. Zijn gezicht was kalm, maar in de hoeken van zijn mond trilde een geïrriteerde plooi.
— Max heeft nergens om te wonen, Katja. Hij zit diep in de schulden.
— En dus moeten wij jouw eeuwige mislukkeling gaan redden? — Katja draaide zich scherp naar hem om. — Wij leven hier al tien jaar als vreemden, en nu moeten je moeder en je broer er ook nog bij?
— Het is tijdelijk!
— Tijdelijk wordt altijd permanent.
Stilte. Sergej zuchtte zwaar en wreef met zijn hand over zijn gezicht.
— Je probeert niet eens te begrijpen…
— Ik begrijp alles, — onderbrak Katja hem. — Je kiest opnieuw voor hen, niet voor ons.
Op dat moment ging de telefoon. Sergej reikte ernaar, keek op het scherm en verstijfde.
— Max… — mompelde hij.
Katja zag hoe zijn vingers het toestel iets te stevig vastklemden.
— Serj… — de stem aan de andere kant was schor en gebroken. — Als je me niet helpt… is het met me gedaan.
Sergej werd lijkbleek.
Katja voelde een koude rilling over haar rug lopen.
Er was iets mis.
Er was iets héél erg mis.
Katja sloeg haar oude badjas om zich heen — die Sergej niet kon uitstaan — en drukte haar gezicht in het kussen. Het telefoongesprek van haar man met zijn broer galmde in haar oren: “het is met me gedaan” — een of andere gangsterachtige drama’s waar ze niets mee te maken wilde hebben. Maar wegkijken lukte niet meer.
Uit de badkamer klonk het geluid van stromend water. Sergej spoelde de sporen van de ruzie weg, zoals hij altijd deed na conflicten — zwijgend en methodisch. Katja sloot haar ogen en zag een ander gezicht voor zich: haar vader, dronken en schuldbewust, op de drempel van een gehuurde krappe flat, dertig jaar geleden.
— Nou, dochtertje, we gaan wel bij tante Ljoesja wonen, — zei hij toen, — zij heeft het tenslotte het zwaarst, alleen met een kind…
Haar moeder protesteerde niet. En een maand later liet tante Ljoesja “tijdelijk” haar nieuwe man intrekken, en Katja’s gezin bleef voor altijd vastzitten in dat hol met het lekkende plafond.
— Luister je eigenlijk wel naar me? — een scherpe stem rukte haar uit haar gedachten. Sergej stond in de deuropening; waterdruppels liepen van zijn blote bovenlijf naar de vloer.
— Ik luister, — Katja ging rechtop in bed zitten. — Je criminele broer zit weer in de problemen en wij moeten het oplossen?
— Hij is geen crimineel! — Sergej sloeg met zijn vuist tegen het kozijn. — Hij is gewoon…
— Gewoon wat? Op zijn veertigste nog steeds niet geleerd naar zijn middelen te leven? — Katja sprong op; haar badjas viel open. — Ik laat niet toe dat ditzelfde scenario zich herhaalt!
— Welk scenario? — Sergej greep haar bij de pols. — Waar heb je het over?
De voordeur klapte dicht. Beiden schrokken. Een seconde later kwam Max zonder kloppen de slaapkamer binnen. Zijn overhemd was bij de schouder gescheurd, onder zijn linkeroog bloeide een blauwe plek.
— Sorry dat ik zonder te bellen kom, — zei hij schor, — maar ik heb… problemen.
Katja rukte haar hand los uit Sergejs greep. Max likte nerveus zijn lippen; zijn blik schoot tussen hen heen en weer.
— Serj… — hij deed een stap naar voren. — Als je me geen geld geeft… — zijn stem brak, — …dan vertel ik Katja over die nacht in Sint-Petersburg.
Een druppel water viel van Sergejs haar met een doffe plof op de vloer.
De kamer verstijfde. Katja voelde kippenvel over haar rug trekken.
— Welke nacht? — haar stem klonk vreemd, te zacht.
Sergej draaide zich abrupt naar zijn broer en ging voor hem staan, alsof hij hem voor Katja probeerde te verbergen.
— Max, hou je mond.
— Wat, ben je bang? — Max grijnsde, maar in zijn ogen stond dierlijke angst. — Geef me dan het geld en ik verdwijn.
Katja liep langzaam dichterbij. Haar vingers balden zich vanzelf tot vuisten.
— Sergej. Wat bedoelt hij?
Haar man antwoordde niet. Zijn kaak spande zich, zijn blik bleef op de muur achter haar gericht. Max begon onrustig te schuifelen, alsof hij besefte dat hij te ver was gegaan.
— Laat maar, — hij wuifde het weg. — Het is niet belangrijk. Ik heb gewoon… dringend driehonderdduizend nodig.
Katja lachte scherp.
— Driehonderd? Ben je gek geworden?
— Katja, — Sergej keek haar eindelijk aan. — Laten we dit later bespreken.
— Nee, we bespreken dit nu. — Ze deed een stap naar voren; haar stem trilde van woede. — Wat is er in Sint-Petersburg gebeurd?
Stilte. Max keek naar zijn broer, afwachtend. Sergej ademde zwaar, alsof hij zijn woorden zocht.
— Niets. Loze praat.
— Je liegt, — Katja griste Sergejs telefoon van de tafel. — Ik kom er zelf wel achter.
— Geef terug! — Hij stormde op haar af, maar zij deinsde weg en zag nog net het laatste bericht in de chat:
“Sergej, we moeten elkaar spreken. Het is dringend. Lena.”
Katja voelde de grond onder haar voeten wegzakken.
— Wie is Lena?
Sergej werd lijkbleek. Max kuchte, alsof hij zich verslikte in zijn eigen lach.
— Ongelooflijk, — mompelde hij. — Heb je het haar nog steeds niet verteld?
Katja kneep de telefoon zo hard vast dat het scherm kraakte.
— Wat moet je me vertellen?
Sergej sloot zijn ogen.
— Het is niet zoals je denkt…
— Leg het dan uit! — haar schreeuw scheurde de stilte open.
Op dat moment klonk er een bel in de hal.
Alle drie schrokken ze.
Katja draaide zich langzaam naar de deur.
— Wie is dat?
Max werd ineens nog bleker dan Sergej.
— Ze zijn er al, — fluisterde hij.
Katja rende naar de deur, Sergej voor. Haar vingers trilden toen ze de klink omlaag trok. Op de drempel stond haar moeder — Ljoedmila Petrovna, in haar onafscheidelijke leren jas, met een boetiektas in haar hand.
— Mam? Wat doe jij…
— Wat is dit hier voor circus? — onderbrak Ljoedmila haar terwijl ze binnenstapte. Haar scherpe blik viel meteen op Max met zijn blauwe plek en op Sergej, bleek als een lijk. — Het hele huis hoort jullie geschreeuw.
Max begon onverwacht te lachen — nerveus, hysterisch:
— O, geweldig! Nu bemoeit mama zich er ook nog mee!
Ljoedmila draaide zich langzaam naar hem om en nam hem van top tot teen op.
— Dus dit is je beroemde broer? — vroeg ze Sergej met ijzige beleefdheid. — Degene voor wie je bereid bent je gezin op straat te zetten?
Sergej balde zijn vuisten.
— Ljoedmila Petrovna, dit is niet uw zaak…
— Mijn dochter is mijn zaak, — kapte ze hem af. — En het appartement van mijn overleden moeder al helemaal.
Katja voelde dat er een nieuw schandaal op til was, maar op dat moment klonk er een harde bons op de deur — geen bel, maar een vuistslag. Iedereen verstomde.
— Doe open, Maksim! — klonk een schorre stem vanachter de deur. — We weten dat je daar bent!
Max’ gezicht betrok; al zijn bravoure verdween. Hij schoot naar Sergej toe.
— Serj, zij zijn het… Ik zei het toch…
Ljoedmila lachte onverwacht.
— Mijn god, wat zijn jullie toch idioten! Schuldeisers tot aan huis laten komen?
Ze liep resoluut naar de deur. Katja probeerde haar tegen te houden.
— Mam, nee!
Maar Ljoedmila had de deur al opengegooid. Op de drempel stonden twee mannen — een gedrongen kerel in een trainingspak en een lange jongen met tatoeages in zijn nek.
— Wat moeten jullie? — vroeg Ljoedmila koel, zonder haar stem te verheffen.
De getatoeëerde verstijfde, duidelijk verrast door de ontvangst.
— We zijn voor Maksim… zaken.
— In dit huis woont geen Maksim, — zei Ljoedmila vastberaden. — En als jullie nu niet meteen vertrekken, bel ik iemand die jullie heel snel weet te vinden — op plekken vanwaar je je moeder in het weekend niet belt.
De ogen van de mannen werden groot. Ze keken elkaar aan en de gedrongen man mompelde onzeker:
— Oké… we… we komen later wel terug.
Toen de deur dichtviel, hing er een zware stilte in het appartement. Max verbrak die als eerste:
— Fuck… wie bent u eigenlijk?
Ljoedmila draaide zich langzaam naar hem om en haalde een pakje sigaretten uit haar tas.
— Ik ben degene die nu beslist of ik je aan die klootzakken uitlever of niet. Dus, beste jongen, begin maar eens de hele waarheid te vertellen — over de schulden, over Sint-Petersburg. En vooral — over die Lena.
De stilte werd verscheurd door het geluid van brekend glas — Katja smeet Sergejs telefoon woedend tegen de muur. Scherven verspreidden zich over de vloer als de brokstukken van hun vertrouwen.
— Genoeg gelogen! — haar stem sloeg over. — Wie is die Lena? Wat voor “nacht in Sint-Petersburg”?
Max schoof zenuwachtig heen en weer, maar Ljoedmila greep zijn schouder met ijzeren hand.
— Praat. Snel.
— Dat is… — Max likte zijn droge lippen en wierp een blik op Sergej, — zijn ex. Ze… kwamen elkaar toevallig tegen tijdens een zakenreis.
Sergej richtte zich abrupt op.
— Er is niets gebeurd! We hebben alleen maar…
— Je liegt! — Katja begon te trillen. — Drie dagen nam je toen je telefoon niet op. Je zei dat je vergaderingen had…
Een plotselinge klap op de deur deed iedereen opschrikken. Het hout kraakte onder de druk.
— Max, doe open, klootzak! — klonk een schorre brul.
De deur schudde onder een harde trap. De getatoeëerde stormde het appartement binnen, gevolgd door de gedrongen man die de deurketting had afgerukt.
— Daar ben je, smeerlap! — hij wierp zich op Max.
Sergej stapte onverwacht naar voren en ging voor zijn broer staan.
— Ga weg! Ik bel de politie!
De gedrongen man lachte en sloeg Sergej hard in de buik. Hij kromp ineen van de pijn. Katja gilde.
— Serjozja!
Max veranderde ineens. Met een woedevertrokken gezicht stormde hij naar voren.
— Je blijft van hem af, klootzak!
Zijn vuist trof de aanvaller vol; die vloog achteruit en sloeg een vaas van het kastje. De tweede gangster haalde iets van achter zijn riem — metaal glinsterde.
Katja verstijfde. De tijd leek te vertragen. Ze zag hoe Ljoedmila een zware glazen asbak van tafel pakte. Hoe Sergej, ondanks de pijn, overeind kwam. Hoe het mes in de hand van de getatoeëerde glansde in het licht van de kroonluchter.
Het instinct was sneller dan de gedachte. Haar hand greep naar het keukenblok…
— Klaar, stop! — Katja trok een mes en zwaaide het voor zich uit, waarmee ze de doorgang naar de woonkamer afsloot. Haar stem klonk vreemd, schor van adrenaline. — De volgende die een stap zet, krijgt dit in zijn buik!
Iedereen verstijfde. Zelfs de gangsters. In de stilte was alleen zwaar ademhalen te horen.
Sergej kwam als eerste bij zinnen. Langzaam, zijn gekneusde buik vasthoudend, hief hij zijn handen.
— Katja… leg het mes neer. Alsjeblieft…
Haar vingers trilden om het heft. In haar ogen stonden tranen, maar ze liet ze niet vallen.
— Ik… ik laat het niet toe… — Katja’s stem brak. — Ik laat niet toe dat ze alles kapotmaken, zoals toen…
Ljoedmila deed voorzichtig een stap naar voren.
— Meisje, geef het mes. Ze gaan al weg.
En inderdaad — de mannen weken terug naar de uitgang. De getatoeëerde hield zijn wapen nog vast, maar in zijn ogen stond angst.
— Oké, rustig maar… — mompelde hij. — Wij… wij komen terug.
Toen de deur dichtklapte, gleed het mes uit Katja’s verslapte vingers en viel met een doffe klap op het parket. Op dat moment verscheen er vanachter de hoek een klein figuurtje in een roze pyjama.
— Mama? — het fijne stemmetje van vijfjarige Alina sneed door de gespannen stilte. — Waarom schreeuwen jullie?
Het mes lag op de vloer en weerspiegelde de verwrongen gezichten van de volwassenen. Alina stond in de deuropening en klemde een versleten pluchen konijntje tegen zich aan — een cadeau van Sergej voor haar derde verjaardag.
Katja verstijfde en voelde hoe de woede langzaam plaatsmaakte voor een ijzige angst. Voor haar ogen flitste het beeld: haar dochter die haar moeder met een mes ziet.
— Alinatje… — Katja’s stem trilde. Ze zette een stap naar voren, maar het meisje drukte zich instinctief tegen het kozijn aan.
Ljoedmila was de eerste die zich herpakte.
— Lieverd, kom naar oma toe, — zei ze zacht, terwijl ze op haar knieën ging. — Oma zet een nieuw tekenfilmpje voor je op.
Maar Alina bewoog niet. Haar grote ogen, zo sprekend als die van Sergej, schoten van de ene volwassene naar de andere.
— Huilt papa? — vroeg ze zacht.
Sergej veegde snel met zijn handpalm over zijn gezicht. Max kuchte ongemakkelijk en trok zich terug in een hoek. De kapotte telefoon op de vloer flakkerde met een stervend scherm.
Katja zakte langzaam door haar knieën, op ooghoogte van haar dochter.
— Zonnetje, alles is goed… We waren gewoon… volwassen dingen aan het bespreken.
— Jullie maakten ruzie, — constateerde Alina met kinderlijke directheid. — Ik hoorde het. Jullie wilden dat papa wegging.
Sergej schokte, alsof hij een klap kreeg. Katja voelde hete tranen over haar wangen stromen.
— Nee, kleintje… niemand gaat ergens heen…
Max snoof onverwacht, draaide zich abrupt om en liep naar de deur.
— Klaar. Ik ga. Genoeg circus.
— Blijf staan! — Ljoedmila onderschepte hem bij de deur. — Jij gaat me alles vertellen. Maar later.
Ze keek naar de anderen.
— En nu moeten jullie twee, — ze keek Katja en Sergej aan, — eindelijk praten. Echt. Ik neem Alina mee naar mij.
Katja wilde protesteren, maar de woorden bleven in haar keel steken. Alina liep zwijgend naar haar oma toe en klemde haar kleine handje om die van haar.
Toen de deur achter hen dichtviel, viel er een schelle stilte in het appartement. Sergej stond bij het raam, met zijn rug naar Katja. Zijn schouders trilden licht.
Katja raapte de kapotte telefoon op. Op het gebarsten scherm stond het laatste bericht bevroren: “Sergej, we moeten elkaar spreken. Het is dringend. Lena.”
— Wie is ze? — vroeg Katja, en haar eigen stem klonk haar vreemd in de oren. — Ik vraag het voor de laatste keer.
Sergej draaide zich om. Zijn gezicht was nat van de tranen.
— Zij… — hij slikte. — Ze zei dat ze stervende is. Dat dit de laatste kans is…
Katja voelde hoe de vloer onder haar voeten wegzakte.
— Wat?
Sergej zakte langzaam op zijn knieën voor haar, alsof hij niet langer kon blijven staan.
— Lena is ziek. Heel erg. In Sint-Petersburg… ik ben bij haar in het ziekenhuis geweest. Ze wilde afscheid nemen.
Katja balde haar vuisten, terwijl het bloed in haar slapen bonsde.
— Waarom heb je het me niet verteld?
— Ik was bang dat… — hij zweeg en liet zijn hoofd zakken.
— Dat ik het niet zou begrijpen? — Katja sprong overeind. — Dat ik jaloers zou zijn op iemand die sterft?
Ze liep heen en weer door de kamer, terwijl ze de informatie probeerde te verwerken. Toen bleef ze abrupt staan, alsof het ineens tot haar doordrong.
— Wist Max ervan?
Sergej knikte.
— Hij… heeft geld geleend voor haar behandeling. En nu eisen die klootzakken het terug, met rente…
Katja sloot haar ogen. Alles viel samen tot een monsterlijk plaatje.
— En jij… wilde ons appartement verkopen om je ex te redden?
Sergej keek haar aan — in zijn ogen lag pijn, schaamte, en iets anders wat Katja niet kon plaatsen.
— Ik wilde mijn broer redden, — fluisterde hij. — En Lena… ze vroeg alleen of ik Alina mee wilde nemen. Eén keer maar. Omdat…
Katja haalde geen adem meer.
— Omdat wat, Sergej?
Hij kwam overeind en keek haar recht in de ogen.
— Omdat zij haar moeder is.
De woorden bleven in de lucht hangen als een mes vóór het valt. Katja deed een stap achteruit en botste tegen de bank.
— Wat… wat zei je? — haar stem klonk schor, onnatuurlijk zacht.
Sergej bleef roerloos staan; alleen zijn vingers knepen krampachtig in de rand van zijn T-shirt en lieten weer los.
— Lena heeft Alina gekregen. Jij wist dat je na dat ongeluk geen kinderen kon krijgen. We hebben… haar eicellen gebruikt.
Katja voelde hoe de kamer langzaam begon te draaien. Automatisch tastte ze naar de tafel om niet om te vallen.
— Vijf jaar. Vijf jaar heb je gezwegen? — haar fluistering was angstaanjagender dan een schreeuw. — En nu, nu ze sterft…
— Ze heeft meteen afstand gedaan van haar ouderlijke rechten! — Sergej hief zijn hoofd abrupt op. — Niemand mocht het ooit weten. Maar een maand geleden belde ze…
Katja lachte — bitter, hysterisch.
— En jij rende meteen naar haar toe? Nam ons gezamenlijke geld? Wilde ons appartement verkopen?
— Ik wist niet wat ik moest doen! — hij greep naar zijn hoofd. — Max heeft schulden gemaakt om haar te helpen. Die klootzakken dreigden…
— Waag het niet om van onderwerp te veranderen! — Katja sprong op, trillend van woede. — Je hebt al die jaren tegen me gelogen!
Sergej zakte plotseling weer op zijn knieën voor haar.
— Vergeef me… Ik was bang je te verliezen. Bang dat jij…
— Bang dat ik wat? Niet van een kind van een ander kon houden? — Katja blies scherp uit. — Ik kon vanaf dag één niet meer zonder haar ademhalen!
Ze zweeg plotseling, toen de verschrikkelijke waarheid tot haar doordrong: al haar moederliefde, alle slapeloze nachten, de eerste stapjes en woordjes — alles was met een kind dat…
— Mama?
Het dunne stemmetje uit de gang liet hen allebei opschrikken. Alina stond in de deuropening en hield het vergeten pluchen konijntje vast. In haar ogen stond een stomme vraag.
Katja verstijfde. Sergej stond langzaam op.
— Zonnetje… waarom ben jij…
— Oma is haar pillen vergeten, — zei het meisje en hield een klein doosje omhoog. — Ze zei dat jullie nog steeds aan het praten waren.
Katja voelde hoe er iets in haar knapte. Ze hurkte neer om op dezelfde hoogte te zijn als Alina.
— Kom naar me toe.
Het meisje aarzelde en liep toen met kleine, onzekere stapjes dichterbij. Katja nam haar kleine gezichtje in haar handen en keek in de vertrouwde trekken, tot aan elk sproetje toe.
— Weet je dat ik heel veel van je hou?
Alina knikte en sloeg toen plots haar armen om Katja’s nek, met haar hele lijfje tegen haar aan.
— Ik ook. Zelfs als jullie schreeuwen.
Sergej snoof schor. Katja sloot haar ogen en voelde hete tranen over haar wangen stromen.
— Alles komt goed, — fluisterde ze, zonder te weten tegen wie ze het echt zei — tegen haar dochter, haar man, of zichzelf.
Ze stonden met z’n drieën in de deuropening — tussen het verleden vol leugens en een toekomst die nu zo breekbaar leek. Maar op dat moment begreep Katja één simpele waarheid: het maakt niet uit wiens bloed door de aderen van een kind stroomt. Het gaat erom wie haar vasthoudt als ze bang is.
— Morgen, — Katja keek Sergej aan, — gaan we met z’n allen naar Sint-Petersburg.
Hij knikte zwijgend, niet durvend te geloven. Alina kneep haar hand nog steviger vast.
Buiten zakte de avond langzaam neer en kleurde hun ineengestrengelde schaduwen goud. Ze wisten nog niet hoe ze deze storm zouden doorstaan. Maar één ding wisten ze zeker — ze zouden hem samen doorstaan.
