— Ik heb je feest in het restaurant afgezegd, — zei zijn vrouw de avond ervoor.
Oleg kwam het appartement binnen en sloeg de deur hard dicht. Zijn stropdas zat los, zijn colbert hing nonchalant over zijn arm. Zijn gezicht straalde van opwinding — vandaag was hij officieel benoemd tot afdelingshoofd verkoop. En bovendien werd hij over een week veertig. Een mooie, ronde leeftijd, een serieuze functie — alles leek perfect samen te vallen.
— Svetlana! — riep hij, terwijl hij zijn colbert op de bank gooide. — Waar zit je? Kom hier, ik heb nieuws!
Svetlana kwam uit de keuken en veegde haar handen af aan haar schort. Op haar zevenendertigste zag ze er jonger uit — slank, kastanjebruin haar in een staart, een lichte glimlach op haar gezicht.
— Wat is er gebeurd? — vroeg ze, terwijl ze op de armleuning van de fauteuil ging zitten.
— Er is gebeurd dat jouw man nu HOOFD is! — Oleg spreidde theatraal zijn armen. — Anderhalf keer zoveel salaris, een dienstauto, een kantoor met uitzicht op de rivier. Kun je het je voorstellen?
— Gefeliciteerd, — zei Svetlana oprecht blij. — Dat is geweldig! Je hebt er zo lang naartoe gewerkt.
— Precies! En weet je wat? Ik heb besloten dit goed te vieren. Meteen zowel de promotie als mijn jubileum. Eén feest voor twee gebeurtenissen — zuinig én groots!
Oleg haalde een notitieboekje uit zijn aktetas en begon door de pagina’s te bladeren.
— Kijk, ik heb alles al uitgedacht. Restaurant “De Gouden Leeuw” — het meest prestigieuze van de stad. Honderd gasten — al onze familieleden, mijn collega’s, zakenpartners. Een menu van zeven gangen, live muziek, een presentator. Dit wordt een EVENEMENT!
Svetlana fronste, snel de bedragen in haar hoofd uitrekenend.
— Oleg, dat is ontzettend duur. Alleen al de zaalhuur in “De Gouden Leeuw” kost belachelijk veel, laat staan een banket voor honderd mensen.
— En dan? — wuifde hij het weg. — Ik ben nu afdelingshoofd, ik moet bij die status passen. Iedereen moet zien dat ik een succesvol man ben, niet zomaar een kantoorklerk.
— Maar we hebben dat soort geld niet, — merkte zijn vrouw voorzichtig op. — Zelfs met je nieuwe salaris…
— WIJ hebben het niet, maar JIJ wel, — onderbrak Oleg haar, en er klonk staal in zijn stem. — Je moeder heeft jou geld gegeven voor een auto. Driehonderdduizend, als ik me goed herinner.
Svetlana werd lijkbleek.
— Dat is mijn geld. Mama heeft het jaren bij elkaar gespaard, ze heeft het tuinhuisje verkocht. Ze wil dat ik een auto koop — ik moet de kinderen naar school brengen, boodschappen doen. Je weet toch hoe zwaar het is zonder auto.
— De kinderen kunnen met de bus, zoals alle normale mensen, — kapte Oleg af. — En de boodschappen breng ik wel met de dienstauto. Dus jouw auto kan wachten.
— Nee, Oleg. Mama heeft het heel duidelijk gezegd — dat geld is alleen voor een auto. Ik kan het niet uitgeven aan jouw banket.
Oleg sprong abrupt op uit de fauteuil; zijn gezicht werd rood van woede.
— Aan mijn banket? Dit is ons familiefeest! Of vind jij mijn promotie soms geen prestatie van onze familie?
— Natuurlijk vind ik dat, maar—
— Geen “maar”! — blafte hij. — Ik ben het hoofd van het gezin, ik neem de beslissingen! En ik heb besloten dat we het vieren in “De Gouden Leeuw”. Punt!
Svetlana stond ook op en sloeg haar armen over elkaar.
— En ik heb besloten dat ik mama’s geld niet geef voor jouw opschepperige show. We kunnen het ook bescheidener vieren — thuis of in een klein café. Waarom zoveel geld verspillen?
— Omdat ik niet als een ARME SLOBER wil overkomen tegenover mijn collega’s en partners! — Oleg kwam vlak voor haar staan. — Begrijp je wel dat mijn reputatie hiervan afhangt? Mijn carrière? Toekomstige contracten?
— Dat begrijp ik. Maar ik begrijp ook dat ik een auto nodig heb. Ik werk aan de andere kant van de stad, de kinderen zitten op verschillende scholen. Ik sta om zes uur op om alles te redden!
— Ach kom nou! — Oleg snoof minachtend. — Jij bent toch een freelance copywriter, je kunt vanuit huis werken. En jouw vijftienduizend per maand is geen werk, dat is een hobby. Ik verdien tien keer zoveel!
Die woorden raakten Svetlana pijnlijk. Ze verdiende inderdaad minder dan haar man, maar haar inkomen was stabiel, en ze was trots op haar onafhankelijkheid.
— Mijn inkomen is mijn geld. En mama’s geld is óók mijn geld. Ik ga het niet uitgeven aan jouw grillen.
— Grillen? — Oleg balde zijn vuisten. — Weet je wel met wie je praat? Ik ben afdelingshoofd bij een groot bedrijf! En jij? Een huisvrouw die wat tekstjes tikt voor sites die amper betalen!
— Ik ben je VROUW! — schreeuwde Svetlana. — En ik heb recht op mijn mening!
— Jouw mening interesseert me niet! — brulde Oleg. — Morgen maak je het geld over naar mijn rekening. Ik heb het restaurant al gereserveerd en een aanbetaling gedaan met de creditcard. Nu hoeft er alleen nog bijbetaald te worden.
— Met de creditcard? Heb je een lening genomen?
— Dat gaat jou niets aan! Mama’s geld dekt alles. En nu ophouden met discussiëren! Gesprek afgelopen!
Oleg draaide zich om en liep de slaapkamer in.
De volgende twee dagen verliepen in een zwaar, drukkend zwijgen. Oleg sprak demonstratief niet met zijn vrouw en antwoordde alleen kort als het echt moest. Svetlana probeerde tot hem door te dringen, stelde compromissen voor — een eenvoudiger restaurant, minder gasten, een korter menu. Maar haar man bleef onvermurwbaar.
— Of “De Gouden Leeuw” voor honderd mensen, of niets, — beet hij haar woensdagochtend tijdens het ontbijt toe. — En hou op met me overhalen. Het besluit is genomen.
— Oleg, begrijp toch… het is waanzin om driehonderdduizend uit te geven aan één avond! Voor dat geld kunnen we als gezin op vakantie, we kunnen renoveren, sparen voor de opleiding van de kinderen…
— GENOEG! — Oleg sloeg zo hard met zijn vuist op tafel. — Ik ben jouw gezeur zat! Is het echt zo moeilijk te begrijpen — ik HEB dat feest nodig! Ik moet iedereen laten zien wat ik bereikt heb!
— Aan wie laten zien? Waarom? — Svetlana gaf niet toe. — Je echte vrienden weten toch al van je succes. En degenen die je wil imponeren, zijn je banket over een week weer vergeten.
— Jij begrijpt niets van zaken! — Oleg stond op. — Jij zit thuis en tikt je teksten over “Tien manieren om af te vallen voor de zomer” en denkt dat je het leven snapt. In mijn wereld draait alles om connecties, status, imago!
— In jouw wereld misschien. Maar het gezin is onze wereld. En ik laat niet toe dat je die ruïneert om je ijdelheid!
Oleg kwam zo dicht bij haar staan dat hij over haar heen hing. Svetlana deinsde onwillekeurig achteruit — zo had ze hem nog nooit gezien.
— Luister goed, — siste hij tussen zijn tanden door. — Morgen is het donderdag. Tegen de avond moet het geld op mijn rekening staan. Anders…
— Anders wat? — Svetlana hief haar kin en keek hem recht in de ogen.
— Anders bel ik zelf je moeder en leg ik haar uit wat voor ondankbare dochter ze heeft. Ik vertel haar hoe jij weigert je man te steunen op het belangrijkste moment in zijn carrière. Ik denk dat ze teleurgesteld zal zijn.
— Waag het niet om mama hierin te betrekken!
— Waarom niet? — grijnsde Oleg. — Trouwens, ik kan haar ook iets interessanters vertellen. Bijvoorbeeld hoe jij een half jaar geleden een grote klant kwijtgeraakt bent door je onverantwoordelijkheid. Of hoe je vorige zomer de auto van de buurman beschadigde en het niet toegaf.
— Dat was niet zo! — protesteerde Svetlana. — Die klant raakte ik kwijt omdat ik weigerde duidelijk valse recensies te schrijven. En de auto van de buurman is bekrast door jouw vriend Kostja toen hij parkeerde. Jij vroeg míj juist om te zwijgen!
— Je moeder kent de details niet. Maar ze weet wel dat ik een voorbeeldige schoonzoon ben die voor haar dochter en kleinkinderen zorgt. Wat denk je — wie gelooft ze?
Svetlana voelde hoe er een brok in haar keel opkwam. Kon de man met wie ze vijftien jaar had geleefd echt tot zo’n gemene streek in staat zijn?
— Je chanteert me?
— Ik leg je gewoon de situatie uit, — antwoordde Oleg kil. — Het geld moet er morgenavond zijn. En waag het niet om hysterisch te doen — ik heb een belangrijke presentatie, ik moet me kunnen concentreren.
Hij pakte zijn aktetas en liep naar de deur.
— Oleg! — riep Svetlana hem na. — En wat als ik toch weiger?
Haar man draaide zich om, en in zijn ogen flitste iets onaardigs.
— Dan zul je merken wat het betekent om tegen mij in te gaan. Ik kan je leven heel onaangenaam maken. Denk aan de kinderen — ze moeten nog studeren, ze hebben een vader nodig. Een normale vader, niet eentje die geïrriteerd en kwaad is door een ongehoorzame vrouw.
— Bedreig je de kinderen?
— Ik WAARSCHUW je voor de gevolgen van jouw koppigheid. Jij kiest.
De deur sloeg dicht en liet Svetlana alleen achter in het lege appartement. Ze zakte langzaam op een stoel neer. Wat moest ze doen? Toegeven en het geld afstaan — en daarmee het vertrouwen van haar moeder verraden? Of weerstand bieden en het gezinsleven in een hel veranderen?
De hele dag ijsbeerde ze door het appartement, niet in staat zich op haar werk te concentreren. Meerdere keren pakte ze haar telefoon om haar moeder te bellen, maar ze legde hem weer weg — wat moest ze zeggen? Hoe kon ze het uitleggen?
Tegen de avond ontstond het besluit vanzelf. Svetlana haalde uit de la de gastenlijst die Oleg op tafel had laten liggen. Honderd mensen — familie, collega’s, partners, vrienden. Naast elke naam stond een telefoonnummer.
Ze pakte haar mobiel en belde het eerste nummer.
— Goedenavond, Viktor Pavlovitsj? Met Svetlana, de vrouw van Oleg Rybakov. Ik bel over de viering van zaterdag…
De eerste telefoontjes waren zwaar. Svetlana zocht haar woorden zorgvuldig, probeerde kalm en zelfverzekerd te klinken. Maar met elk gesprek werd het makkelijker.
— Hallo, Marina. Ja, met Svetlana Rybakova. Helaas moet ik u melden dat Olegs verjaardag is afgezegd… Nee, met zijn gezondheid is alles in orde, er zijn gewoon omstandigheden veranderd…
— Igor? Hoi, met Sveta, Olegs vrouw. Ik bel om je te waarschuwen — het banket in “De Gouden Leeuw” gaat niet door. Ja, geannuleerd… Waarom? Familiale omstandigheden…
Sommige gasten waren verbaasd, sommigen zuchtten meelevend, anderen probeerden details te achterhalen. Svetlana kapte de vragen beleefd, maar resoluut af.
Tegen tien uur ’s avonds had ze iedereen op de lijst gebeld. Het moeilijkste bleef over — het restaurant.
— “De Gouden Leeuw”, met beheerder Elena, goedenavond!
— Goedenavond. Mijn naam is Svetlana Rybakova. Mijn man heeft bij u een zaal gereserveerd voor zaterdag…
— Ja, zeker! Banket voor honderd personen, de “Imperial”-zaal. Alles staat klaar, we wachten alleen op de definitieve betaling.
— Daarover bel ik. We zijn genoodzaakt de reservering te annuleren.
Een korte stilte.
— Annuleren? Maar… begrijpt u, het is nog maar drie dagen tot het evenement. Volgens het contract wordt de aanbetaling in dat geval niet terugbetaald.
— Dat begrijp ik. Laat het dan zo zijn.
— Weet u het zeker? Misschien kunnen we de datum verplaatsen?
— Nee, dank u. Annuleer het volledig.
Toen ze ophing, zette Svetlana haar telefoon uit. Het eerste deel van haar plan was gelukt. Nu moest ze zich voorbereiden op de storm die morgen onvermijdelijk zou losbarsten…
Ze ging slapen in de kamer van haar dochter — die was naar een vriendin op de datsja. Haar zoon zat op sportkamp. Gelukkig maar dat de kinderen niet zouden zien wat er ging gebeuren.
’s Ochtends werd Svetlana wakker van een harde klap. Oleg stormde de kamer binnen, zwaaiend met zijn telefoon.
— WAT HEEFT DIT TE BETEKENEN?! — brulde hij. — Viktor belde me net en zei dat jij gisteren het banket hebt afgezegd!
Svetlana ging overeind zitten, streek haar haar glad.
— Het betekent precies wat je hoorde. Ik heb jouw feest in het restaurant afgezegd.
— JIJ… WAT?! — Oleg was paars van woede. — Hoe durfde je?! Het is MIJN verjaardag! MIJN promotie!
— En MIJN geld dat jij opeiste, — antwoordde Svetlana rustig terwijl ze uit bed stapte. — Als er geen geld is, is er ook geen feest.
— Ik zei toch dat je het moest overmaken!
— En ik zei dat ik dat niet zou doen. Jij luisterde niet.
Oleg deed een stap naar haar toe, maar Svetlana week niet terug.
— Begrijp je wel wat je hebt aangericht?! Ze gaan me uitlachen! Iedereen zal denken dat ik een loser ben die zijn eigen jubileum niet eens kan organiseren!
— Nee, iedereen zal denken dat je een vrouw hebt die niet toestaat dat je gezinsgeld aan opschepperij uitgeeft.
— GEZINSgeld?! Dat is het geld van je moeder!
— Dat ze aan MIJ heeft gegeven. Niet aan jou, niet aan ons — aan MIJ. Voor een concreet doel.
Oleg greep haar bij de schouders en schudde haar door elkaar.
— Bel meteen iedereen terug en zeg dat het een vergissing was! Dat het feest doorgaat!
— NEE! — Svetlana rukte zich los. — Ik ga niet bellen! En raak me niet aan!
— O, zo?! — Oleg pakte zijn telefoon. — Dan bel ik je moeder! Laat ze maar weten wat voor dochter ze heeft!
— Bel dan! — schreeuwde Svetlana onverwacht. — BEL! Vertel haar hoe je me chanteerde! Hoe je me bedreigde! Hoe je me vernederde! Kom op, toets het nummer in!
Oleg verstijfde met de telefoon in zijn hand. Zo’n reactie had hij niet verwacht.
— Jij… jij bluft.
— Probeer het maar! — Svetlana griste zijn telefoon weg en belde zelf haar moeder. — Op luidspreker, zodat jij alles hoort!
— Hallo, lieverd? — klonk de stem van haar moeder.
— Mam, hoi. Oleg wil je iets over mij vertellen. Ik zet je op luidspreker.
— Oleg? Wat is er aan de hand?
Oleg zweeg en staarde naar zijn vrouw. Svetlana grijnsde.
— Nou, waarom zwijg je? Vertel maar! Over die ondankbare dochter, over die onverantwoordelijke vrouw! Kom op!
— Ik… eh… Goedendag, Galina Petrovna, — mompelde Oleg. — Het is gewoon een klein misverstand…
— Wat voor misverstand? — vroeg haar moeder bezorgd.
— Mam, Oleg wilde dat ik jouw geld voor de auto aan hem gaf. Voor zijn banket ter ere van zijn verjaardag. Ik zei nee, en nu wil hij bij jou over mij klagen.
— Wat?! — Galina Petrovna klonk verontwaardigd. — Oleg, is dat waar?
— Ik… begrijpt u… het is een belangrijke gebeurtenis… promotie…
— Jongeman! — de stem van haar moeder werd ijzig. — Ik heb dat geld aan mijn DOCHTER gegeven voor een AUTO. Als u denkt dat u daarover kunt beschikken, dan vergist u zich!
— Maar…
— Geen “maar”! Sveta, lieverd, als hij het nog één keer waagt om dat geld te eisen, bel je me meteen! Dan kom ik langs en leg ik het hem persoonlijk uit!
— Dank je, mam.
— En weet je wat? Kom dit weekend naar mij toe. Dan rust je even uit van die… meneer.
Svetlana verbrak de verbinding en keek haar man aan. Oleg stond lijkbleek, zijn vuisten gebald.
— Jij hebt dit expres gedaan! — siste Oleg. — Jij hebt alles in scène gezet!
— Ik verdedigde mezelf! — zei Svetlana. — Tegen je botheid, je dreigementen!
— Ik probeerde het je uit te leggen…
— UIT TE LEGGEN?! Jij BEVAL! Jij EISTE! Jij VERNEDERDE mij!
Jarenlang had ze zijn minachting verdragen, zijn neerbuigende toon, zijn “ik ben het hoofd van het gezin”. Maar nu brak er iets.
— Weet je wat? — ze stapte vlak voor hem. — Ik ben het ZAT! Zat van je arrogantie! Zat van het bewijzen dat ik ook een mens ben! Dat mijn werk óók werk is! Dat mijn geld mijn geld is!
— Wat voor geld heb jij nou! — snauwde Oleg. — Wat kruimels!
— Kruimels die dit gezin hebben gevoed toen jij drie jaar geleden werd wegbezuinigd! Vergeten? Toen jij een half jaar werk zocht — wie betaalde de woning? Wie kocht eten? Wie kleedde de kinderen?
— Dat was tijdelijk…
— JA! En ik heb je er NOOIT mee geconfronteerd! Nooit vernederd! En jij? Jij herinnert me bij elke kans eraan dat jij meer verdient!
Oleg deed een stap achteruit. Hij herkende zijn vrouw niet — de altijd rustige, meegaande Svetlana.
— Rustig…
— Waag het niet om tegen mij te zeggen dat ik rustig moet doen! — Svetlana stond op ontploffen. — Vijftien jaar heb ik me “rustig gehouden”! Vijftien jaar heb ik aangehoord hoe waardeloos ik was! Hoeveel geluk ik had met zo’n man! Hoe dankbaar ik moest zijn!
— Ik heb nooit…
— ALTIJD! Jij deed het ALTIJD! Met kleine steken, hints, “grapjes”! “Sveta zit weer achter de computer, haar tekstjes te tikken”, “Nou, wat stellen jouw vijftienduizend nou voor”, “Gelukkig heb je mij”!
Ze griste spullen van tafel en smeet ze tegen de muur — pennen, een notitieboekje, de afstandsbediening.
— Hou op met die hysterie!
— DIT IS GEEN HYSTERIE! Dit is de WAARHEID die jij niet wilt horen!
Oleg probeerde haar bij de handen te pakken, maar Svetlana draaide zich los.
— RAAK ME NIET AAN! Dacht je dat ik het eeuwig zou verdragen? Zwijgen? Instemmen? ROT OP!
— Sveta!
— Wat “Sveta”?! Verrast? Had je niet verwacht dat je gehoorzame vrouwtje zou terugbijten? Dat ze “nee” kon zeggen?
Olegs telefoon ging. Op het scherm verscheen: “Directeur”.
— Neem op! — schreeuwde Svetlana. — Laat je kostbare baas maar weten wie je echt bent!
Oleg drukte het gesprek weg, maar de telefoon ging opnieuw.
— Hallo… Ja, Petr Sergejevitsj… Wat? Maar hoe… Ik begrijp het niet…
Olegs gezicht trok wit weg. Hij luisterde en liet de telefoon langzaam zakken.
— Wat is er gebeurd? — vroeg Svetlana, iets gekalmeerd.
— Ik… ik ben uit mijn functie gezet.
— Wat? Hoe?
— Viktor Pavlovitsj… hij zit in de raad van bestuur. Toen jij hem belde en het banket afzegde, keek hij ervan op. Hij begon dingen uit te zoeken. En toen bleek dat ik de aanbetaling voor het restaurant had gedaan met de zakelijke creditcard. Onrechtmatig gebruik van middelen…
Oleg zakte zwaar op de bank neer.
— Maar jij zei dat het jouw creditcard was! Wat ben jij een IDIOOT!
— Ik… ik dacht dat ik het geld nog op tijd kon terugstorten. Die driehonderdduizend van jou had alles gedekt. Niemand had het geweten.
Svetlana kon niet geloven wat ze hoorde.
— Jij hebt geld van het bedrijf GESTOLEN?!
— Niet gestolen! Geleend! Ik zou het terugbetalen!
— Mijn god, Oleg! Wat is er mis met je?! Voor wat indrukmakerij was je bereid een misdrijf te plegen?!
— Dat is geen indrukmakerij! — barstte hij uit. — Dat is imago! Status! Jij begrijpt het niet!
— Ik begrijp dat jij een IDIOOT bent! — Svetlana greep haar tas. — Die voor een show het gezin kapot wil maken!
— Waar ga je heen?!
— Naar mijn moeder. Ik moet nadenken!
— Sveta, wacht! We moeten praten! Ik kan alles goedmaken!
— Goedmaken? — ze draaide zich om bij de deur. — Jij kunt niets goedmaken. Want jij ziet het probleem niet eens! Jij denkt dat jij altijd gelijk hebt! Dat iedereen jou iets verschuldigd is! Dat de hele wereld om jou draait!
— Ik kan veranderen!
— Nee! Dat kun je niet. Omdat je het niet wílt. Voor jou is alles prima zo!
Svetlana ging weg en sloeg de deur dicht. Oleg bleef op de bank zitten, zijn hoofd in zijn handen.
Svetlana bleef een week bij haar moeder, om alles te overdenken. Toen ze terug naar huis ging, vroeg ze Oleg rustig maar beslist om te vertrekken — het appartement was van haar: haar vader had het haar cadeau gedaan na de geboorte van hun dochter. Oleg moest noodgedwongen naar zijn eigen moeder verhuizen, die hem met stilte en demonstratieve kilte ontving — zijn moeder had altijd meer van de kleinkinderen gehouden dan van haar zoon en kon hem zijn egoïsme niet vergeven. Svetlana had de knoop van een scheiding nog niet doorgehakt, maar dacht er steeds vaker aan. Het belangrijkste was: ze had de situatie met Olegs pronkzucht doorstaan, haar eigen kracht ontdekt, en was gelukkig naast haar kinderen, die eindelijk een rustige, glimlachende moeder zagen.
